Ouderverstoting: papa is een enge psychopaat, toch?

Ouderverstoting

Sommige gescheiden ouders leven in een voortdurend conflict en in een bijna onophoudelijke juridische strijd. Als een partner hierbij zo ver gaat dat er sprake is van oudervervreemding, contactbreuk of ouderverstoting, dan moet er wel degelijk tijdig en drastisch ingegrepen worden.

Contactbreuk

In een vorig artikel Vrouw krijgt celstraf voor weigeren bezoekrecht schetste ik het pijnlijke verhaal van een vader die al jaren strijd voerde om zijn kinderen te mogen zien. Zijn verhaal is helaas geen zeldzaamheid, het gevelde vonnis daarentegen wel. Deze ouder kan na 5 jaar, 6 vonnissen en talloze genegeerde dwangsommen zijn kinderen zien omdat de rechter ‘er nu genoeg van heeft’ en een ‘zeldzaam’ vonnis velt… Maar dit blijft vragen oproepen. De schade die de relatie tussen ouders en kinderen inmiddels heeft opgelopen, zal hersteld moeten worden. Indien dat nog mogelijk is…

In Het Parool van 13/03/18 wijdde Denise Hilhorst een artikel ‘Ouderverstoting: papa is een enge psychopaat, toch? aan deze problematiek:

Als Maarten – niet zijn echte naam – op de afgesproken tijd in de wachtkamer van het ziekenhuis verschijnt, ligt zijn jongste zoon (16) al op de behandeltafel. Zijn ex-vrouw zit er smalend naast. Je was er niet, dus we zijn maar vast naar binnen gegaan, krijgt hij te horen.

“Daarmee geeft ze hem de boodschap: papa vindt jou niet belangrijk genoeg,” zegt Maarten. “Maar ik slik mijn weerwoord in, omdat ik bang ben dat hij zich van mij afkeert, net als mijn zoon van achttien deed.” Maarten weet het zeker: het komt door dit soort – soms heel subtiele – beïnvloeding dat zijn oudste zoon hem al drie jaar niet meer wil zien. “Er is wel een omgangsregeling op papier, maar hij kan gezien zijn leeftijd niet worden gedwongen mij te zien. De rechter verzocht mijn ex-vrouw wel om het contact te stimuleren, maar ze weigert de jongens zelfs te brengen, terwijl dat wél de afspraak is. Een kostbare rechtszaak beginnen is zinloos. Het ouderschapsplan, dat sinds 2009 verplicht is, heeft daar niets aan veranderd. Het enige wat wordt gehandhaafd, is de alimentatiebetaling.”

Onthechting

Ouderverstoting wordt het genoemd, het fenomeen dat een kind na een scheiding een van beide ouders niet meer wil zien. Het treft een onbekend deel van de 35.000 kinderen die elk jaar de dupe zijn van een vechtscheiding.

Marieke Lips spreekt liever van ouderonthechting. Lips is jurist familie- en jeugdrecht, bijzondere curator en kindbehartiger (belangenbehartiger van kinderen in scheidingsituaties). “Verstoting klinkt alsof een kind dit doelbewust doet, maar het is een subtiel onthechtingsproces, waarin één ouder een grote rol vervult. Die ouder haalt rare trucjes uit, waardoor een kind teleurgesteld raakt in de andere ouder. Of boos wordt op de andere ouder. Of zegt bang voor de andere ouder te zijn, terwijl daar geen aanleiding voor is. Het resultaat is dat het kind deze ouder steeds meer wegduwt.”

Dat herkent Leo Bevaart, bestuurslid van Stichting Dwaze Vaders. “Sommige mensen hebben zo’n hekel aan hun ex gekregen dat hun kinderen dat langzaam overnemen en zich tegen die ouder keren,” zegt hij. “Dat vinden wij geestelijke mishandeling. Die kinderen hebben zelf helemaal geen probleem met die ouder.” 

Loyaal aan allebei

Volgens Lips is het lastig om de echte ‘stem’ van kinderen te horen. “Als een kind in een scheidingsituatie belandt, krijgt het ineens de keuzevrijheid om vader of moeder af te wijzen. In de puberteit gaan kinderen zich sowieso wat meer tegen ouders afzetten; dat is een cruciale levensfase als het gaat om ouderonthechting, en ook een leeftijd waarop we kinderen meer een stem geven. 

De stem van kinderen moet niet uit zijn verband worden getrokken. Het is tegennatuurlijk dat een kind niet bij één ouder wil zijn, want een kind is diep in zijn hart loyaal aan beide ouders – dat zie je zelfs nog in gevallen van kindermishandeling. In veel ouderverstotingszaken schrijven kinderen een brief aan de rechtbank, maar of die werkelijk bij het kind vandaan komt?”

ouderverstotingLips wordt wekelijks benaderd door ouders als Maarten, maar ook door advocaten, mediators, en medewerkers van jeugdbescherming. “Het rechtssysteem heeft vaak geen antwoord, hulpverlenende instanties weten er ook geen raad mee of signaleren het niet. Wat ik als kindbehartiger kan doen, is meedenken over hoe en bij wie we inzichtelijk kunnen maken dat we te maken hebben met een proces van ouderonthechting, maar ook welke hulpverlening passend zou zijn en wat school of het netwerk kan doen.”

Een kind heeft recht op contact met beide ouders, benadrukt Lips. Als ouder heb je dan ook de plicht het contact met de andere ouder te bevorderen. “Maar er zijn ouders die een kind naar de deur van hun ex-partner brengen en zeggen: ‘Ik heb ze gebracht, maar ja, ze willen niet.’ Nog lastiger wordt het als er bij die ouder psychopathologie speelt, zoals narcisme of borderline. Dat moet worden onderzocht. Maar wie gaat dat opleggen? ” Volgens Lips zouden bij professionals die bij een scheiding betrokken zijn alle alarmbellen moeten afgaan als een kind veel irreële boosheid jegens één ouder laat zien en openlijk negatief over die ouder praat – vaak met veel details, in volwassen taal. 

Lips wil dat er meer aandacht komt voor dit probleem, zodat het eerder wordt gesignaleerd en kan worden gevolgd door interventies door professionals – desnoods afgedwongen. “Tussen kind en beide ouders.” Zo wordt voorkomen dat de ouder die de verstoting stimuleert, zich kan verschuilen achter het feit dat ‘de kinderen het toch niet willen’.

Tijdig en drastisch ingrijpen

Uit bovenstaand artikel blijkt nogmaals dat het nodig is om dit probleem van ouderverstoting te blijven aankaarten. Als bemiddelaar probeer ik te streven naar een akkoordcultuur als antwoord op een conflictstructuur en zo vechtscheidingen te voorkomen. Ik bemiddel in functie van de kinderen en heb als doel dat ouders als ouders onderhandelen en niet als ex-partners (lees ook: Als ouders scheiden…). Natuurlijk lukt dat niet altijd, soms zijn de standpunten zodanig verhard dat er enkel nog een juridische weg openligt. Helaas vaak met schrijnende gevolgen.

Lees ook:

Vechtscheidingen voorkomen

Ouderverstoting of contactbreuk

Wilt u meer informatie? Maak dan gerust een afspraak of neem contact op via het invulformulier. Ik help u graag verder.


Kinderen - Samen bemiddelenwww.samenbemiddelen.be